“Varis hastalığı, Türkiye’de her 3 yetişkinden birini etkileyen yaygın bir damar sorunudur. Günümüzde lazer tedavisi, skleroterapi ve radyofrekans ablasyon gibi minimal invazif yöntemlerle varis; kesi yapılmadan, kısa sürede ve kalıcı olarak tedavi edilebilmektedir.”

Varis Nedir? Neden Oluşur?

Varis (varisköz ven), bacak damarlarındaki kapakçıkların işlevini yitirmesiyle kanın geriye kaçması sonucu toplardamarların anormal biçimde genişleyip büyümesidir. Sağlıklı bir damarda kapakçıklar, kanın kalbe doğru tek yönlü akmasını sağlar. Kapakçık yetmezliği geliştiğinde kan birikmeye başlar; damar içi basınç artar ve zamanla görünür, dolambaçlı, kabarık damar görüntüsü ortaya çıkar.

Toplumda son derece sık görülen kronik venöz yetmezlik ile ilişkili olan varis, yalnızca estetik bir sorun değildir. Tedavi edilmediğinde bacak ülserine, tromboflebite ve derin ven trombozu (DVT) gibi ciddi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir. Bu nedenle erken tanı ve uygun tedavi büyük önem taşır.

Varis Belirtileri Nelerdir?

Varisler her zaman ağrılı olmaz; ancak aşağıdaki belirtiler hastalığın erken uyarı işaretleri olabilir:

Bacakta görünür, mavi-mor renkli, büklümlü damarlar

Özellikle akşamları artan bacak ağırlığı ve yorgunluk hissi

Ayak bileklerinde şişlik ve ödem

Yanma, kaşıntı ve kramp hissi

Cilt renginde koyulaşma ve egzama benzeri değişiklikler

İleri evrede bacak ülserleri ve kanama

Kimler Risk Altındadır?

Varis gelişiminde genetik yatkınlık önemli rol oynasa da yaşam tarzı ve meslek gibi çevresel faktörler de belirleyicidir. Aşağıdaki gruplar daha yüksek risk taşır:

 Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü bulunması (genetik yatkınlık %50–70 oranında belirleyicidir)
• Uzun süre ayakta ya da oturarak çalışan meslekler (öğretmen, kuaför, hemşire, büro çalışanı)
• Gebelik — artan kan hacmi ve hormonal değişiklikler kapakçık yetmezliğini tetikleyebilir
• Fazla kilolu ya da obez bireyler
• 40 yaş üstü, özellikle kadın bireyler
• Daha önce derin ven trombozu geçirmiş olanlar

Varis Tanısı Nasıl Konur?

Varis tanısında altın standart renkli Doppler ultrasonografidir. Bu ağrısız ve radyasyon içermeyen görüntüleme yöntemi; kapakçık yetmezliğinin yerini, derecesini ve hangi damarların etkilendiğini net biçimde ortaya koyar. Muayene sırasında hastanın ayakta durması, yer çekiminin etkisiyle reflü (kan geri kaçışı) ölçümünü kolaylaştırır. Tanı, fizik muayene bulguları ile Doppler sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle kesinleştirilir.

Tanı yöntemi

Renkli Doppler USG

Tanı süresi

20 – 30 dakika

İşlem yeri

Ayaktan / poliklinikte

Radyasyon

Yok

Varis Tedavi Yöntemleri

Günümüzde varis tedavisi, hastanın şikayetleri, damar çapı, yaşam tarzı ve genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilerek planlanır. Tedaviler genel olarak konservatif ve girişimsel olmak üzere iki grupta ele alınır.

Konservatif (Koruyucu) Tedavi

Hafif vakalarda ya da girişimsel tedaviye hazırlık aşamasında kompresyon çorabı kullanımı, kilo kontrolü, düzenli yürüyüş ve uzun süreli ayakta durmaktan kaçınma önerilir. Bu önlemler ilerlemeyi yavaşlatsa da varisi ortadan kaldırmaz.

Girişimsel Tedavi Yöntemleri

Endovenöz lazer tedavisi (EVLT)Altın standart

Fiber optik bir prob aracılığıyla damar içine lazer enerjisi uygulanır. Damar ısı ile harap edilerek kapanır. Lokal anestezi ile ayaktan uygulanır; iyileşme 1–2 gündür.

Radyofrekans ablasyon (RFA)Popüler

Lazer yerine radyofrekans dalgaları kullanılır. Ağrı düzeyi ve morarma lazer tedavisine kıyasla daha azdır. Konfor açısından öne çıkan bir seçenektir.

Skleroterapiİnce damarlar

Damara köpük ya da sıvı kimyasal enjekte edilerek damarın kapanması sağlanır. Özellikle örümcek ağı varis ve ince telenjektazilerde tercih edilir.

VenaSeal (yapıştırıcı yöntem)

Damar içine özel bir biyouyumlu yapıştırıcı enjekte edilir. Tümescens anestezi gerektirmez; çorap takma zorunluluğu daha azdır. Konfor odaklı modern seçenek.

Klasik cerrahi (stripping)

Büyük safen venin kasık bölgesinden bağlanarak çekilip çıkarılmasıdır. Günümüzde büyük çaplı komplike vakaların dışında minimal invazif yöntemler tercih edilmektedir.

Flebektomi (mikro kesi)

Yüzeyel genişlemiş dallar küçük deliklerden özel kancalar yardımıyla çıkarılır. Çoğunlukla lazer veya RFA ile kombineli uygulanır.

Tedavi Öncesi ve Sonrası Süreç

Tedavi öncesi hazırlık

Endovenöz yöntemler (lazer, RFA) öncesinde kan sulandırıcı ilaçlar gerekirse düzenlenir, Doppler haritalaması yeniden gözden geçirilir. İşlem günü bol su içilmesi ve yürüyüş için uygun giysi seçilmesi önerilir.

Tedavi sonrası dikkat edilmesi gerekenler

• İşlemden hemen sonra 20–30 dakika yürümek dolaşımı destekler ve tromboz riskini azaltır
• Kompresyon çorabı 1–2 hafta boyunca gündüzleri giyilmelidir
• Uzun süreli hareketsiz kalmak, sıcak banyo ve sauna ilk hafta kaçınılmalıdır
• Hafif morarma ve hassasiyet normal olup birkaç haftada kaybolur
• Ağır egzersiz ilk 1–2 hafta sınırlandırılmalı, yavaş tempolu yürüyüş teşvik edilmelidir
• Kontrol ultrasonografisi genellikle 1. ve 3. ayda planlanır

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Varis, zamanla kendi kendine geçmeyen, aksine ilerleyici bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde bacak ülseri, deri altı pıhtılaşması (süperfisiyal tromboflebit) ve nadir durumlarda derin ven trombozuna yol açabilir. Özellikle uzun süre ayakta çalışanlar ve gebelik planlayan kadınlar için erken müdahale semptomların şiddetlenmesini önler.

Sık Sorulan Sorular

Varis lazer tedavisi ağrılı mıdır?

İşlem öncesinde uygulanan tümescens anestezi sayesinde lazer ya da RFA sırasında ağrı hissedilmez. İşlem sonrasında hafif gerginlik ve hassasiyet olabilir; bu durum birkaç gün içinde geçer.

Varis tedavisinden sonra tekrar oluşur mu?

Lazer ve RFA gibi yöntemlerin başarı oranı 5 yılda %90 üzerindedir. Ancak genetik yatkınlık devam ettiğinden yeni damarlarda varis gelişimi mümkündür. Kompresyon çorabı kullanımı ve düzenli kontrol bu riski azaltır.

Hamilelikte varis tedavisi yapılabilir mi?

Gebelik süresince aktif girişimsel tedavi önerilmez; kompresyon çorabı ve yaşam tarzı değişiklikleri tercih edilir. Doğum sonrasında 3–6 ay beklenerek değerlendirme yapılır.

Varis tedavisi sosyal güvence kapsamında mı?

Semptomatik (ağrı, ödem, ülser) vakalarda SGK endovenöz lazer ve cerrahi stripping tedavilerini belirli koşullarda karşılayabilmektedir. Kozmetik amaçlı işlemler kapsam dışında kalmaktadır.

Kaç seansta tedavi tamamlanır?

Büyük safen ven lazer ya da RFA ile tek seansta tedavi edilebilir. Küçük dallar veya skleroterapi gerektiren alanlar için 1–3 ek seans planlanabilir.

Varis tedavisi, günümüzde son derece güvenli, hızlı ve etkili minimal invazif yöntemlerle gerçekleştirilmektedir. Lazer, RFA veya skleroterapi gibi seçenekler; hastanın durumuna ve damar anatomisine göre uzman hekim tarafından bireysel olarak planlanmalıdır.

Bacaklarınızda kabarık damarlar, ağrı veya şişlik fark ettiyseniz vakit kaybetmeden bir damar cerrahisiyle görüşmeniz önerilir. Erken tanı, daha basit ve başarılı bir tedavi süreci anlamına gelir.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için lütfen uzman hekimimize başvurunuz.